vergrootglas
arrow Ga terug

video
avatar

Doclines NL

9 december om 08:20

Docent Bart Heeling over NIKKI: ‘Ik werd meegezogen in de wereld van een KOPP/KOV-gezin’

Deel 4

Docent Bart Heeling komt regelmatig KOPP/KOV-problematiek in zijn klas tegen. Het was om die reden dan ook niet de thematiek, maar de krachtige persoonlijkheid van Nikki die hem greep, ziet hij. “Zij is het gezicht van de veerkracht die kinderen en jongeren hebben”, aldus Heeling.

Let op: deze column bevat spoilers over de film NIKKI!

“Het is spijtig, maar we kunnen uw dochter niet naar havo 2 laten doorstromen”, vertelt de mentor van Nikki met een ernstige blik, in een gesprek met de directeur, Nikki en haar moeder. Er zit niets anders op dan naar het vmbo te gaan, zo luidt de snoeiharde conclusie.

Op het moment dat de moeder van Nikki de woorden in haar opneemt, wordt ze overmand door paniek en wanhoop, evenals een diep schuldgevoel. Maar ook woede, want dit had voorkomen kunnen worden. “Waarom zijn we niet eerder gewaarschuwd? Waarom is de ernst van de situatie niet bij ons doorgedrongen?”, vraagt ze met een stemverheffing. Op het moment dat ze uit haar slof schiet, lukt het Nikki – die eerder aangeslagen voor zich uitkeek – om haar moeder gerust te stellen en te kalmeren. 

Het is schrijnend om te zien hoe een intelligent meisje stapsgewijs achteruit gaat totdat ze gapend op het vmbo zit en ze op het gebied van de lesstof geen uitdaging vindt. Ik, docent op het Speciaal Onderwijs (SO), bekeek de documentaire NIKKI en werd meegezogen in de wereld van een KOPP/KOV-gezin. Dit was treffender neergezet dan ik eerder heb gezien.

Met een instabiele moeder die alsmaar de aandacht opeist, krijgt Nikki amper rust. Het lijkt alsof haar moeder alles spannender vindt dan zijzelf. Het is dan ook bewonderenswaardig hoe zij, met twee beschadigde ouders, krachtig blijft en haar moeder steeds weer kan geruststellen. Daarnaast is haar hond belangrijk, ook wel een onbevooroordeelde luisteraar.

Wat mij opvalt is dat ze in haar basisschoolperiode meer tijd doorbrengt met haar moeder dan met haar leeftijdsgenoten. Naarmate ze ouder wordt gaat ze meer met haar vrienden om. Een ander verschil tussen haar tijd op de basis- en middelbare school, is de manier waarop de docent met haar omgaat. Haar meester op de basisschool was betrokken en meelevend, alhoewel hij haar – als je het mij vraagt – soms iets te sturend was. Dat laat onverlet dat zijn intentie goed was en dat voelde Nikki goed aan. 

De mentor op de middelbare school koos daarentegen voor een andere aanpak en nam Nikki niet mee aan de hand zoals Meester Mark op de basisschool dat deed. Het moment waarop ze een eindgesprek heeft met de moeder erbij en waarin ze wegliep, was dan ook bizar. Het was ontroerend dat de moeder het zo voor Nikki opneemt, en ook al sloeg ze hierin door, scholen zouden meer begrip moeten hebben voor de situatie van een ouder.

Het moment dat ze haar diploma in ontvangst neemt, staat op mijn netvlies gebrand. De opluchting is niet zozeer een gevolg van het slagen van het examen, maar een moment van opluchting vanwege de periode die ze achter zich kan laten. De film brengt pijnlijk treffend in beeld dat kinderen die in deze situatie opgroeien geen stabiliteit of voorspelbaarheid ervaren, waardoor er een continu gevoel van onveiligheid of stress kan ontstaan. Er zijn geen ondersteunende relaties en er is weinig perspectief. Kinderen zoals Nikki nemen welhaast onbewust de rol van ouder op zich en zijn dan ook zelfredzaam. Ook hebben zij te maken met een loyaliteitsconflict, omdat ze hun ouders niet willen afvallen. Daardoor staat de identiteitsontwikkeling ernstig onder druk. Enerzijds omdat de steun van de ouders is weggevallen, anderzijds omdat zij zich niet kunnen spiegelen aan leeftijdsgenoten. 

Het is niet zozeer de problematiek van Nikki die me aangreep – want dat kom ik wel vaker tegen. Wat met name indruk op me maakt, is de bijzondere persoonlijkheid van Nikki. Zij is het gezicht van de veerkracht die kinderen en jongeren hebben. Inspirerend om te zien is dat, hoe moeilijk je situatie ook is, er altijd hoop is. Er zijn altijd drijfveren om weer verder te gaan, ook als je zoveel tegenslagen ondervindt. En er is altijd een sprankje levenslust om iets van je dag te maken.  

Ik besef steeds meer dat het in zulke situaties van groot belang is dat ouders worden geholpen zonder dat daarbij het kind uit het oog verloren wordt. En dan het liefst op een wijze dat niet het kind het idee krijgt een probleem te hebben, opdat het kind het gevoel krijgt normaal te zijn.

Deze behoefte om normaal te zijn, zie ik terug bij Nikki. Het lijkt tevens haar missie te zijn: het hebben van een zo normaal mogelijke ontwikkeling. Nikki is een prachtmeid, iemand om in je hart te sluiten.

Over deze serie:
Bart Heeling (51), schrijver van het boek Gewoon Speciaal, is een bevlogen zij-instromer in het Speciaal Onderwijs en geeft les aan kinderen met gedragsproblemen of psychiatrische problematiek. Heeling ervaart soms de onmacht als docent bij moeilijke thuissituaties van leerlingen, maar probeert hen desalniettemin een duw in de rug te geven. Op een eerlijke en herkenbare wijze blogt hij voor Doclines over ervaringen uit de klas en plaatst hij, vanuit een positieve invalshoek, een kritische noot bij het onderwijssysteem. 


Opmerkingen

Alle opmerkingen bekijken

Er zijn nog geen opmerkingen geplaatst.