vergrootglas
arrow Ga terug

video
avatar

Doclines NL

10 december om 09:00

Dossier Dochter: Cow catches haas

"Nog zo'n pareltje als het gaat over autisme: taal letterlijk nemen."

Nog zo’n pareltje als het gaat over autisme: taal letterlijk nemen. Ik was me daarvan al van jongs af aan bewust wat betreft mijn dochter, dus ik sprak en spreek duidelijke taal. Eigenlijk heb ik me altijd al verbaasd over ouders, opa’s en oma’s die hun (klein-)kind aanleren dat een hond een ‘waf waf’ is, een kat een ‘miauw miauw’ en een kip een ‘tok tok’. Nee beste mensen, dat heet een ‘hond’, een ‘kat’ en een ‘kip’. Een hond blaft met “waf waf”, een kat communiceert met “miauw miauw” en een kip kakelt “tok tok”. En een auto is geen ‘vroem vroem’ maar een auto. En met de hedendaagse technische ontwikkelingen doet een auto niet eens meer ‘vroem vroem’. Een beetje hippe auto hoor je niet aankomen.

Duidelijke taal dus. Noem het gewoon bij de naam. Toch komt er een moment dat men vindt dat het aanleren van spreekwoorden en gezegden zeer noodzakelijk is. Tja en leg dát maar eens uit. Degenen die dit in een antiek jaartal hebben bedacht, hebben er nooit bij
stilgestaan hoe raar dit klinkt voor kinderen die taal letterlijk nemen. Ik weet niet of de wenkbrauwen van de leerkracht in groep 8 zijn haargrens hebben bereikt, nadat mijn dochter naar eer en geweten haar huiswerk ‘aanvullen van spreekwoorden en gezegden’ had ingeleverd. ‘In kannen en… emmers.’ ‘Kommer en… komkommer’. En als topper: ‘Kant noch… wa erger’ (ja, ze heeft Brabantse roots).
Persoonlijk vond ik de antwoorden briljant. Een dikke 10 waard.

Duidelijke taal is ook nodig voor het opvolgen van duidelijke instructies. Vraag ik haar drie dingen te doen in één opdracht, dan gaat het geheid mis. Dus inmiddels geef ik één opdracht, wacht totdat deze uitgevoerd is en plaats dan de volgende. “Dek even de tafel” is een vrij onduidelijke opdracht. Dus ik vraag “leg even placemats op de tafel.” Ze legt de placemats neer en klaar. “Zet borden op tafel.” Borden erop. “Leg even messen en vorken neer.” En voilà. “Ruim je rommel op” is ook niet te volgen. Dus die handeling splitsen per categorie en deze per keer benoemen om op te ruimen. “Ruim je stiften op.” “Ruim het papier op.” “Ruim het plastic op.” “Doe die berg kleren op de grond voor je bed (wel specifiek zijn) IN de wasmand.” Soms best vermoeiend, maar zo werkt het hier nu eenmaal. En ja, er kwam een heerschap in stropdas op tv met de opdracht ‘blijf binnen.’ En binnen is binnen. Dat is dus niet buiten in de tuin, maar binnen, tot de drempel. En al was het buiten in de tuin warm, met een stralend zonnetje, de opdracht luidde ‘blijf binnen’. Gevolg was dat mijn huid wel volop kleurde met dank aan veel pigment en dat mijn dochter met de dag bleker werd. Het werd een ongezonde situatie. Het heeft me uiteindelijk een week of vijf praten gekost voordat ik haar kon overtuigen dat de tuin dan wel buiten lag, maar met muren omheen. Dat rekent rebelse mama dan ook onder de term binnen. Indien een nukkige leraar mompelt, “gooi je huiswerk maar in de vuilnisbak”, ja, dan neemt mijn dochter de opdracht letterlijk. Weliswaar was ze zeer verbolgen over deze rare opdracht, maar ik kon mijn lach niet inhouden.

Het blijft een uitdaging om spreekwoorden en gezegden uit te leggen. Zelfs jaren later nog. Hoezo stoot een ezel zich überhaupt aan een steen. Welke steen? Lag die daar al? Zag die ezel die steen dan niet? De appel valt niet ver van de boom. Nee, die valt recht naar beneden. Of het moeten hele lange takken zijn dan. En wat is ver? In kannen en kruiken. Wat zijn dat? Wat doe je daar dan in? Je kunt ook een emmer pakken.

Ik en haar twee jaar oudere zus zijn ook nog eens opper-sarcasten. Dat is voor haar dus ook niet te volgen. Momenteel is ze haar eigen vorm van sarcasme aan het ontwikkelen. Dit staat nog in de startblokken, dus er is geregeld nadere tekst en uitleg nodig. Tot in detail uiteraard. Ik ben ook maar een mens en sta er echt niet elke keer bij stil. Soms is een opdracht te wazig, ja, dan eerst even bij mezelf nagaan hóe ik de opdracht heb aangegeven. Daar komt nog eens bij dat ze een zéér korte termijn geheugen heeft. Vraag haar niet om 14.00 uur wat ze om 12.00 uur heeft gegeten. “Ja zeg, dat weet ik toch niet meer.”

Opvallend genoeg vertel ik een voorval uit een ver verleden tegen een therapeut niet geheel correct, en dan word ik ter plekke gecorrigeerd. Dat dan weer wel. Daarnaast bevindt mijn dochter zich nu in de puberteitsfase. Alle relevante orders van moeders gaan het ene oor in en het andere oor uit. Maar de tip die ze uren eerder van iemand kreeg om een bepaald TikTok-filmpje even te kijken, dát blijft dan weer wel heel goed in het brein hangen. In alle eerlijkheid, ik kan ook wel eens lichtelijk geïrriteerd raken. Ik bedoel, als ik alle opdrachten m.b.t. het dekken van de tafel heb gegeven en vervolgens blijkt dat de opdracht ‘leg de messen en vorken bij de borden neer’ achterwege is gebleven, vraag ik: “En hoe gaan wij nu eten?!” “Ja zeg, dat heb je me niet gevraagd hè!”

Zucht. Ze heeft gelijk. O ja, gezien de puberitus moet ik nu ook nog rekening houden met een andere taalvorm. “Hai meisje, hoe is het?” kan gewoon echt niet meer. Zó old skool. “Yo, what’s up?” klinkt dan een stuk passender. Of “ik weet niet hoe ik het in het Nederlands moet uitleggen. Beter in het Engels. Right, come maar door. Onze gesprekken zijn tegenwoordig een odd mix Nederlands-Engels. Nu ik er zo over nadenk, ik ga toch eens testen of de opdracht “leg de knifes en forks naast de plates op de tafel” beter blijft hangen. Je weet tenslotte never hoe een cow een haas catches.

In ‘Dossier Dochter’ blogt Rikkie (52), moeder van de autistische Jessie (15), wekelijks over de hordes en de hobbels van een leven met een dochter met autisme.


Opmerkingen

Alle opmerkingen bekijken

Er zijn nog geen opmerkingen geplaatst.