vergrootglas
arrow Ga terug

video
avatar

Doclines NL

3 augustus om 07:00

‘Het lijkt wel alsof het haar tweede natuur is, dat zorgzame’

De kinderen van Meester Bart

Bij docent Bart Heeling, werkzaam in het speciaal onderwijs, gaan de alarmbellen rinkelen als een leerling overdreven zorgzaam is voor anderen, op een haast ongezonde manier. Waar komt dat vandaan, en hoe ga je daar als docent mee om?

Daar zit ze, Jenny. Echt zitten is het niet te noemen, want ze staat op een wiebelkruk. Zolang ze bij mij in de klas zit, heb ik haar zelden op de gebruikelijke manier zien zitten. Zo zit ze achterstevoren, in de kleermakerszit of wippend achterover. En op dit moment staat ze op een wiebelkruk, balancerend en met een blik die haar kenmerkt. Ze kijkt me strak aan, alsof haar ogen een verhaal vertellen. Alsof ze met haar ogen wil zeggen wat ze met haar mond niet kan. Zo verraadt ze in feite wat er achter dat vrolijke gezicht schuilgaat. Een zee van emoties onder een kalm glad wateroppervlak.

Sporadisch vertelt ze me wel eens iets over haar leven. Achteloos, in het voorbijgaan. Als ik erop doorvraag, wuift ze het vaak weg met ‘laat maar’ of ‘never mind’, want in het Engels staat het nog wat verder bij haar vandaan. Ze praat veel in het Engels wanneer het over haar gaat. En na het doorvragen is er alleen nog die blik met het onuitgesproken verhaal.

Met haar dertien jaar is Jenny de oudste in onze Speciaal Onderwijs Plus (SO+) klas. Op haar vorige school werd ze regelmatig op de gang gezet, omdat ze niet tegen prikkels zou kunnen. Het heeft haar vervreemd van het groepsproces. Ze werd uiteindelijk door een kinderpsycholoog onderzocht en kreeg de diagnose autisme. Op een gegeven moment werd het op school teveel en kwam ze thuis te zitten.

Jenny woont met haar moeder en oudere zus in een kleine woning. Haar vader is niet in beeld, omdat haar moeder gekozen heeft voor donorschap. Haar moeder kampt met fysieke problemen en is regelmatig aangewezen op een scootmobiel. Ook is ze op het moment herstellende van een burn-out. Volgens een onderzoek bij een jeugdzorginstelling is hier geen sprake van parentificatie, wat betekent dat een kind langdurig de rol van een ouder op zich neemt met bijbehorende taken en verantwoordelijkheden. Desondanks herken ik bij haar een negatief zelfbeeld, het niet goed kunnen omgaan met leeftijdgenoten en het niet goed voor zichzelf kunnen opkomen. De situatie op haar vorige school heeft haar in ieder geval geen goed gedaan; ze praat er zo nu en dan over.

Opeens horen we een bons op de gang en geschreeuw, gevolgd door gehuil. Het klinkt alsof er iemand flink gevallen is. Nog voor ik kan reageren, is Jenny al bij de deur. Ze kijkt mij nog even aan en gaat vervolgens zonder twijfel naar het slachtoffer toe. Even later komt ze weer binnen, pakt een handdoek en maakt deze nat. En weer gaat ze naar de gang. Wanneer ik ga kijken, helpt ze Jasper die uitgegleden is in de gang toen hij aan het rennen was over een A4tje op de gladde tegels. Nog zo vaak hebben we hem gewaarschuwd: “Rustig lopen op de gang Jasper!” Maar Jasper kan niet rustig lopen. Hij wil zo snel mogelijk. Altijd.

Gisteren stond Jenny ook al direct klaar tijdens een ruzie tussen Allison en Stacey. Het lijkt wel alsof het haar tweede natuur is, dat zorgzame. Maar het is niet in balans, want ze zorgt niet goed voor zichzelf. De pedagogisch medewerker adviseert mij om het zorgzame gedrag te begrenzen. “We moeten haar tegen zichzelf beschermen.” Ik denk even na, bekijk de situatie en zeg dan: “Laten we dat maar even niet doen, laten we haar alle ruimte geven. Dit is wie ze op dit moment is, dit is wat haar momenteel definieert. Haar begrenzen, betekent in feite dat we haar gedrag ontkennen.” Ik vervolg: “Maar laten we haar erkenning geven voor wat ze doet en haar er bewust van maken. Bewustwording van een handeling die ze onbewust doet, kan haar veel inzicht geven.”

We lopen er naartoe en bekijken de situatie. “Zo te zien gaat het al een stukje beter met Jasper. Fijn dat jij er zo snel bij was Jenny. Ga de klas maar weer in, dan breng ik Jasper wel even terug naar zijn klas.” Met een blik vol verwondering loopt Jenny de klas weer in. Het lijkt alsof ze deze reactie niet had verwacht. Wanneer we de volgende dag een kind op de gang horen huilen, kijkt Jenny mij aan. “Ga maar verder met je werk Jenny, ik ga wel even kijken.” Erkenning kan het begin zijn van een herstelproces.

Over deze serie:
Bart Heeling (51), schrijver van het boek Gewoon Speciaal, is een bevlogen zij-instromer in het Speciaal Onderwijs en geeft les aan kinderen met gedragsproblemen of psychiatrische problematiek. Heeling ervaart soms de onmacht als docent bij moeilijke thuissituaties van leerlingen, maar probeert hen desalniettemin een duwtje in de rug te geven. Op een eerlijke en herkenbare wijze schrijft hij voor Doclines over ervaringen uit de klas en plaatst hij, vanuit een positieve invalshoek, een kritische noot bij het onderwijssysteem.


Opmerkingen

Alle opmerkingen bekijken

Er zijn nog geen opmerkingen geplaatst.