vergrootglas
arrow Ga terug

video
avatar

Doclines NL

26 april om 10:45

Een bijzonder avontuur in het stadhuis van Gouda

Dinsdag 13 april

Beste Monique,

30 maart is een langgekoesterde droom werkelijkheid geworden. Ik ben namelijk op bezoek geweest in Gouda om daar het mooiste stadhuis van Nederland te bewonderen.  Deze dagtrip was niet zomaar een uitstapje, maar een themabezoek in het teken van een nieuwe opdracht voor een tekening. 

Ik bezocht het stadhuis van Gouda niet alleen, maar verkeerde in goed gezelschap van drie trouwe reisgenoten.  Voor de heenreis vanuit mijn woonplaats, hoefde ik niet per trein te reizen, maar werd ik vervoerd door een taxi. Deze rit was eveneens geregeld via de opdrachtgever.

HandicapNL heeft mij de opdracht gegeven om drie tekeningen uit te werken van drie verschillende bekende historische gebouwen in Nederland. Een week eerder  ontving ik een lijst van eenentwintig monumenten in ons land. Daaruit mocht ik er drie uit kiezen. Ik had mijn keuze snel gemaakt en de voorkeur voor de eerste tekening viel op het Goudse stadhuis. De twee andere onderwerpen houd ik nog even geheim.

Mooiste bouwwerk

Het stadhuis van Gouda beschouw ik als een van de mooiste openbare bouwwerken die in Nederland te vinden zijn. Misschien is het wel het allermooiste. Ik vind het zo’n prachtig, sierlijk gebouw met die ranke spitsen aan de voorgevel en de lange zijkant met daarin een rij mooie vensters en rood witte luiken. Het is net een antiek koopvaardijschip uit de Gouden Eeuw, alhoewel het stadhuis wel wat ouder is dan de Gouden Eeuw; hij stamt namelijk al uit 1450!

En eindelijk mag ik dit monument gaan tekenen!

Vroeger ben ik al een paar keer in Gouda geweest en heb daarbij ook het stadhuis bezocht. Ik herinner me dat het oude stadscentrum grote indruk op me maakte. Verder heb ik ook een keer de grote kerk  bezichtigd met de schitterende gebrandschilderde ramen van de gebroeders Crabeth, die overigens wereldberoemd zijn.

Maar op deze 30ste maart richtten we ons uitsluitend op het stadhuis. Een verdere bezichtiging van Gouda zat er niet in, omdat we daarvoor net te weinig tijd hadden.  Dat was wel een beetje jammer, want de oude stadskern vind ik zeer de moeite waard met zijn kostelijke oude huizen en schilderachtige straatjes!

Van binnen én van buiten

En nu over het in ogenschouw nemen van het stadhuis: dat kregen we van buiten én van binnen te zien. Toen ik aankwam begon ik het stadhuis meteen aan alle kanten en van alle hoeken te fotograferen. Daarbij vergat ik de bijzondere details, die dit gebouw rijk is, niet. Ik vond het niet makkelijk het gebouw goed op de foto te krijgen, want op het schermpje van mijn camera zag ik schuine vertekeningen in het gefotografeerde onderwerp. Ik bleef verwoede pogingen doen om het gebouw er wèl goed op te krijgen en uiteindelijk slaagde ik erin er een billijke opname van te maken. Wellicht zou er een geschikt zijn als voorbeeld bij het tekenen, maar echt tevreden, nou, dat was ik nog niet echt….. Ik hoopte dat de fotoafdrukken in de winkel later goed uit de bus zouden komen.

Nadat ik het stadhuis van buiten aandachtig had bekeken, mochten we naar binnen. Daar werden we vriendelijk ontvangen door een conciërge. Met hem liepen het reisgezelschap en ik door statige gangen en zalen in 17e eeuwse stijl naar het hart van het gebouw.

Al is het stadhuis bijna zeshonderd jaar oud; het huidige interieur is uit latere stijlperiodes, zoals onder andere Renaissance en Barok. Ik vond de zalen indrukwekkend en zag helemaal voor me hoe hoge ambtenaren in eigentijds 17-eeuwse kostuums hun raadsvergadering hielden.

In één van de grote vertrekken van het gebouw kregen we koffie aangeboden en een lunch.  Deze had men met grote zorg klaargemaakt. De koffie, broodjes en sapje waren allemaal zó ongelooflijk lekker!  Ik mocht gebruik maken van een zitplaats voor mij alleen ,  omdat ik door mijn autistische handicap liever niet in gezelschap wil lunchen vanwege mijn overgevoeligheid voor geluiden (ook eet- en drinkgeluiden).  Mijn reisgenoten zaten iets verder van me te lunchen, hetgeen ook beter is in deze corona-tijd.

Rondleiding

Na de lunch bekeken we op ons gemak het gebouw van binnen. We kregen een rondleiding van de burgemeester, die een bijzonder hartelijke spontane man was en een heuse gentleman! De omgang met de burgemeester stond in het teken van ontspanning en humor. Ik geloof dat ik in mijn leven nog nooit zo’n aardige gids heb ontmoet!

Hij vertelde ons dat het binnentreden van het stadhuis uniek was in deze hachelijke tijd en lockdown. Normaliter is het voor publiek gesloten.  Het was zaak om tijdens het bezoek voldoende afstand van elkaar houden. In de uitgesproken ruime vertrekken lukte dit wel.

Maar ach, wat waren deze zalen toch unieke pronkstukken! Zonder overdadige versiering en helemaal puur zoals het er vroeger uitzag.  Het fraaist van alle vertrekken was wel de Trouwzaal. Twee grote schouwen markeerden beide uiteinden van deze kamer. Aan de ene kant bevond zich een schouw van echt marmer en aan de andere de houten schouw, die op enige afstand  net  van marmer  leek . In de 17e eeuw was men heel bedreven in het uitbeelden van imitatiemarmer op hout, waardoor het leek alsof je veel rijkdom bezat en je het met betaalbare materialen er duur kon laten uitzien.

Het opvallendst waren natuurlijk de authentiek 17e eeuwse wandkleden met idyllische natuurlandschappen erin geweven. Deze bedekten vrijwel de gehele zaal en waren in de loop der decennia meerdere malen gerestaureerd.

Symboliek

Tevens herbergde het stadhuis zeer veel symboliek. De Trouwzaal had gebrandschilderde ramen met spreuken en wijsheden over de liefde, een schilderij van een stadsmaagd boven de marmeren schouw, waar een heel verhaal achter zat en overal   trof je het wapen van Gouda aan. Op schilden, in oorkondes, in schilderijen, op deuren, en zelfs in trapleuningen. In het stadswapen zijn allegorische attributen te zien: om het schild heen kronkelige takken met doorns en in het schild sterren.  Per aspera ad astra  staat onderaan het wapen.  Langs en door de doornen heen naar de sterren.  Van rampspoed, honger en oorlog naar vrede, welvaart en rijkdom. Zo verliep ook de geschiedenis van Gouda.

Latijnse spreuken van wijsheid waren er veel meer te lezen in het gebouw. Bijvoorbeeld op de schouw van de burgemeesterskamer:  “Age quod Agis!”  oftewel:  Wat je doet, doe het dan ook goed! En: Audite et alteram partem:  Luister ook eens naar de andere partij.  Maar het mooist vond ik de liefdesspreuken op de gebrandschilderde ramen in de Trouwzaal.

Behalve spreuken en thematische schilderijen met sprekende metaforen, kende het interieur ook fijn uitgewerkte marmeren reliëfs met beeldhouwwerken die de rechtspraak symboliseerden. Velen waren gebaseerd op de klassieke mythologie.

Kortom, het stadhuis van Gouda is een gebouw vol schoonheid en wijsheid dat gedurende zes eeuwen roerige tijden heeft moeten doorstaan, maar thans als een schoonheid te voorschijn is gekomen. Per aspera ad astra dus.

Landsheren, hertogen en belangrijke families

De rondleiding was nog niet voorbij. Ook de zolderverdieping kregen we goed te zien.  Hierin was de raadszaal ondergebracht. Boven de ingang was een plaquette aangebracht met diverse uitgebeelde portretten van Beatrix. Het leek op een wandtapijt dat uit een niet nader te definiëren weefsel bestond. De artiest die hierachter zit, heeft beslist een prachtige creatie tot stand gebracht!

Aan de schuine zijdes van het plafond prijkten wapenschilden van landsheren, hertogen en belangrijke families uit Gouda.

En aan het uiteinde van de zaal hing een touw. Het bleek het bedieningskoord van de voormalige noodklok te zijn. De burgemeester deed ons voor hoe deze nog met de hand kan worden geluid.

Vroeger gebruikte men de klok als er brand was of een vijandig leger richting de stad trok, waarbij de inwoners tijdig moesten worden gewaarschuwd. Je zou kunnen zeggen dat deze klok de voorloper van de moderne sirene is.  Tegenwoordig luidt men de klok op bijzondere dagen en feestelijke gelegenheden in de binnenstad.

De burgemeester stond mij toe om zelf ook eens aan het koord te trekken. Eerst voorzichtig en vervolgens met steeds grotere bewegingen. En inderdaad, de klok begon geluid te geven.

Daar stond ik dan. De klok te luiden en ik moet zeggen, het ging niet onaardig hoor!

Nadat we vrijwel alle zalen hadden bezichtigd, keek ik in het trappenhuis naar een grote serie getekende portretten van de burgemeesters die Gouda heeft gehad. In totaal zevenendertig stuks. Ik moet zeggen, de stijl van de tekeningen sprak mij wel aan! Het bleek dat oud-burgemeester K. James (ambtsperiode 1938-1964) de kunstenaar was, die na de oorlog zijn werkterrein naar het papier heeft verlegd. In de oorlog was K. James fel anti-Duits en hij heeft zelfs in Hotel Oranje gevangen gezeten nadat hij ervan was beschuldigd de SS-Ortskommandant van Gouda te hebben beledigd.

Tot slot maakte de burgemeester in de laatste zaal van het gebouw een deur naar buiten open. We kregen een prachtig uitzicht te zien op de markt met recht voor ons de Kaaswaag.  De toegang kwam uit op een balkon en de burgemeester vertelde me dat deze deuren pas in de negentiende eeuw waren geplaatst en de reden hiervan hield verband met koningin-regentes Emma en de nog jonge prinses Wilhelmina.

En hiermee kwam de rondleiding in het stadhuis ten einde. We kregen van de burgemeester nog een aantal wetenswaardigheden te horen. Het stadhuis bleek vroeger meerdere functies te hebben gekend. De stille getuigen waren nog zichtbaar.

Buiten liet hij onder andere de ‘kaak’ zien, een soort beklaagdenbank in de vorm van een balkonnetje, waar mensen met ernstig wangedrag moesten verschijnen om te worden beschimpt door een joelende stadsmenigte. Vandaar de uitdrukking: “aan de kaak stellen”.

Aan het andere uiteinde van het gebouw bevonden zich de voormalige vleeshallen en aan beide lange zijkanten bevestigingsringen om trek- en lastdieren vast te houden.  Vroeger diende het stadhuis voor zoveel zaken en aangelegenheden, behalve als ambtsplek ook als rechtbank, beurs, platform van veroordeling en executie, openluchtveestal en centrum voor vleeshandel.

Eén ding vond ik jammer. Het beroemde poppenspel, deel uitmakend van een carillon,    dat op halve en hele uren vlak bij de ‘kaak’ een voorstelling geeft, werd gerestaureerd. Op de plaats van de poppen onder een baldakijntje, stond nu een zwarte plaat.

Moeheid overviel mij

Toen alles écht voorbij was, moest ik op de taxi wachten . Deze liet nog een poos op zich wachten. Hoewel de weersomstandigheden voor bezichtiging van stadhuis en foto’s nemen bijzonder gunstig waren, werkte de temperatuur helaas niet mee. Het was intussen middag geworden en de buitentemperatuur was flink gestegen. Het was voor mijn gevoel onwennig warm worden. Ik pufte zowat! Daarnaast nam de drukte in het stadscentrum toe. Luidruchtige brommers en motoren scheurden af en aan en her en der hoorde ik een kindje huilen.

De moeheid overviel mij. Ik trok me daarom even terug in de koele hal van het stadhuis.

Een tijd later reed de taxi voor. Ik nam afscheid van mijn reisgenoten en de aardige burgemeester

Thuisgekomen was ik doodop. Ik nam een heerlijke kop vers gezette thee en rustte flink uit, nog nagenietend van dit bijzondere avontuur.

Hartelijke groeten,

Kees

Bekijk hier de gehele video van het bezoek van Kees aan het stadhuis van Gouda.


Opmerkingen

Alle opmerkingen bekijken

Er zijn nog geen opmerkingen geplaatst.