vergrootglas
arrow Ga terug

video
avatar

Doclines NL

22 februari om 13:26

‘Waarom mogen wij niet praten over zelfmoord en depressie?’

Volwassenen met een KOPP-verleden delen hun verhaal aan Doclines

Illustratie: Loes Jongerling

Familieleden en de huisarts van Bernadette drukten haar op het hart: vertel dit nooit, maar dan ook nooit tegen iemand. “Terwijl ik het van de daken wilde schreeuwen”, zegt Bernadette, die opgroeide met een depressieve vader in een zeer conservatief, katholiek plattelandsdorp. In deze reeks spreken we volwassen KOPP/KOV-kinderen over hun jeugd en hun ontworsteling. Deze week laat Bernadette zien hoe belangrijk het is om de stilte te doorbreken.  

Ze was twaalf jaar oud toen Bernadette voor het eerst haar vader thuis huilend, met een lege blik voor zich uit starend, aantrof. Dat is vreemd, herinnert Bernadette (60) zich nog. Er kwam een diagnose ‘overspannenheid’ op tafel. Haar vader ging medicijnen gebruiken en onderwierp zich uitgebreid aan therapieën.

Het was een voorbode voor wat ging komen. Op haar vijftiende toen ze terugkwam van school vond ze haar vader thuis in de schuur van de boerderij waar zij woonden. “Ik was de eerste die hem aantrof”, vertelt ze aangeslagen. Samen met haar moeder hielp ze hem. Haar vader overleefde het op een haar.

Achter gesloten deuren

Na het incident drukten haar familieleden en de huisarts haar op het hart: vertel dit nooit, maar dan ook nooit tegen iemand. “Terwijl ik het van de daken wilde schreeuwen”, benadrukt Bernadette, die als jong meisje opgroeide in een conservatief, katholiek plattelandsdorpje en dat als zeer beklemmend ervaarde. “Het geloof drukte een grote stempel op de situatie van mijn vader, waarin zelfmoord als een misdaad wordt gezien”, vertelt ze. 

Bernadette is negentien als haar vader een tweede zelfmoordpoging doet die opnieuw mislukt, waarna hij pendelde tussen het ziekenhuis en een gesloten ggz-instelling. De psychiatrische instelling waar haar vader verbleef – waar hij sliep in een zaal met twintig depressieve patiënten, met enkel een gordijntje tussen de bedden – maakte een grote indruk op Bernadette. “De zwartgalligheid die daar hing, daar was ik nog niet aan toe als jong meisje”, zegt ze. Toch maakte ze ook mooie momenten met hem mee en lichtten zijn ogen soms even op als ze een LP van Toon Hermans afspeelde. 

Het beeld van het moment van de zelfmoord, maar ook de angst om hem iedere dag opnieuw te verliezen, heeft een grote impact gehad op het leven van Bernadette. “Iedere dag was ik opgelucht als ik hem ’s avonds aan tafel met de krant zag zitten”, zegt ze. Toch praatte ze er niet over tot rond haar vijftigste, en ze het met haar vriendinnen deelde. Herinneringen van haar jeugd blijven haar achtervolgen. Ze bleek baat te hebben bij traumatherapie EMDR, die de scherpe randen ervan af haalde. “Toch is een moeilijke jeugd bepalend voor een heel leven. Ieder kind heeft affectie van een ouder nodig of de vraag hoe het op school gaat.” Ondanks de moeizame thuissituatie werd Bernadette gekoesterd door haar moeder. Kleine momentjes, zoals een aai over de arm, daar was ik machtig blij mee, zegt ze.

Strijd in hoofd

De laatste jaren van het leven van haar vader keerde hij niet meer terug uit de ggz-instelling. Bernadette zag de dagelijkse strijd van haar vader tegen zijn depressie. Toen hij op zijn tachtigste zijn heup brak, had ze hem euthanasie gegund. Enkele maanden later stierf haar vader aan een natuurlijke dood.

Het blijft het een lastig onderwerp voor Bernadette. Want, waarom mogen wij niet praten over zelfmoord en depressie? “Erover praten is belangrijk, opdat kinderen hulp kunnen krijgen”, vertelt ze. Ook Bernadette had begeleid willen worden vanuit school. Toch is het lastig te herkennen voor een leerkracht: juist de stille kinderen die niet willen opvallen, schreeuwen om aandacht. “Dat is kenmerkend voor een KOPP/KOV-kind* en daarom zijn zij moeilijk te herkennen voor docenten.”

Een depressie wordt gezien als een schandvlek en past niet in het perfecte plaatje. Toch moet het uit de schaduw gehaald worden, vindt Bernadette. Tegelijkertijd is ze zich ervan bewust dat het verzwijgen van een depressie en suïcide nog gebeurt, ook in haar eigen omgeving. Een vrouw met twee kinderen overleefde een zelfmoordpoging, waarna haar man het probeert stil te houden. Het wrange is, vindt Bernadette, dat ze zich machteloos voelt als buitenstaander. Toch hoopt ze dat deze kinderen behulpzame docenten tegenkomen en wel de hulp krijgen aangereikt die zij niet gehad heeft. “En dat de stilte wordt doorbroken.” 

De naam Bernadette is een gefingeerde naam. Haar echte naam is bekend bij de redactie.

Denk jij aan zelfmoord? Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-113.

Tekst: Gaiwa Slooten

*KOPP/KOV, voorheen KOPP/KVO, staat voor Kinderen van Ouders met Psychische Problemen (KOPP) en Kinderen van Ouders met een Verslaving (KOV). Het kan gaan om één of beide ouders. Nederland telt volgens het Trimbos Instituut jaarlijks 405.000 ouders met een psychische stoornis en/of verslaving.

Wil je meer verhalen lezen over volwassenen met een KOPP/KOV-verleden? Klik dan hier. 

 


Opmerkingen

Alle opmerkingen bekijken

Er zijn nog geen opmerkingen geplaatst.